Wed┼éug najnowszych danych GUS, ┼Ťrednie wynagrodzenie brutto w Polsce wynosi 6399,59 z┼é (dane za maj 2022 r.). To znacznie wi─Öcej ni┼╝ rok temu, kiedy ┼Ťrednia wynosi┼éa 5 637,34 z┼é brutto. Jak oblicza si─Ö ┼Ťredni─ů krajow─ů? Sk─ůd wynika ten znaczny wzrost? Czy jest on pozytywny dla gospodarki? Jaki zaw├│d trzeba wybra─ç, aby zarabia─ç ┼Ťredni─ů krajow─ů? Dowiesz si─Ö z tego artyku┼éu.

Obraz przedstawiaj─ůcy ile wynosi ┼Ťrednia krajowa.

Ile wynosi ┼Ťrednia krajowa 2022

Średnia krajowa w Polsce wynosi 6399,59 zł brutto tj. 4601,21 zł netto (na rękę). Dane GUS za maj 2022.

Dane o ┼Ťredniej krajowej s─ů regularnie publikowane w komunikatach i obwieszczeniach G┼é├│wnego Urz─Ödu Statystycznego.

Ka┼╝dy, kto chcia┼é dowiedzie─ç si─Ö, jakie s─ů ┼Ťrednie zarobki w Polsce┬ápr─Ödzej czy p├│┼║niej zderzy┼é si─Ö ze ┼Ťcian─ů. Ot├│┼╝ nie ma sp├│jnych i jednoznacznych danych na temat tego, ile ┼Ťrednio zarabiaj─ů Polacy, a warto┼Ť─ç ┼Ťredniej krajowej wcale nie musi mie─ç z tym wiele wsp├│lnego. Dlaczego tak si─Ö dzieje? Ju┼╝ wyja┼Ťniamy.

W ustaleniu realnych ┼Ťrednich zarobk├│w Polak├│w przeszkadza:

  • skomplikowana metodologia badania ┼Ťredniej krajowej,
  • polityczne wykorzystywanie tego wska┼║nika,
  • patologie na rynku pracy.

Podstawowy problem to oczywi┼Ťcie fakt, r├│┼╝ne metodologie i o┼Ťrodki badawcze dostarczaj─ů r├│┼╝nych informacji: dane za rok 2022 s─ů oczywi┼Ťcie nadal gromadzone i analizowane, ale za rok 2021 i pierwszy kwarta┼é tego roku mamy ju┼╝ wszystkie informacje. Warto przy tym zauwa┼╝y─ç, ┼╝e wska┼║nik ┼Ťredniej krajowej wykorzystuje si─Ö przy obliczeniu r├│┼╝nych innych stawek i raport├│w, wobec czego istnieje polityczna pokusa aby manipulowa─ç tym wska┼║nikiem. Ostatni problem to patologie na rodzimym rynku pracy – w ustaleniu warto┼Ťci ┼Ťredniej pensji na pewno nie pomaga fakt, ┼╝e wielu pracownik├│w wci─ů┼╝ rozlicza si─Ö z pracodawc─ů poza systemem (tj. pracuj─ů „na czarno”).

Tak czy inaczej – wska┼║nik ┼Ťredniej krajowej wynosi w tym roku ju┼╝ 6399,59 z┼é – wobec 5 637,34 z┼é rok wcze┼Ťniej. Czy mamy rozumie─ç przez to, ┼╝e Polacy si─Ö bogac─ů? Ot├│┼╝ niekonieczne. Luzowanie ilo┼Ťciowe (lub tzw. „dodruk pieni─ůdza”) ze strony Narodowego Banku Polskiego, polityka socjalna rz─ůdu oraz czynniki zewn─Ötrzne (m.in. wzrost cen surowc├│w na ┼Ťwiatowych rynkach) sprawi┼é, ┼╝e w maju 2022 mieli┼Ťmy do czynienia z bezprecedensow─ů inflacj─ů w wysoko┼Ťci 13,9%. Powszechny wzrost cen towar├│w i us┼éug sk┼éania pracownik├│w do ubiegania si─Ö o podwy┼╝ki, aby zachowa─ç dotychczasowy poziom ┼╝ycia, co w efekcie mo┼╝e prowadzi─ç do niebezpiecznego zjawiska, czyli spirali cenowo-p┼éacowej.

Co to jest ┼Ťrednia krajowa

A zatem jak rozumie─ç wska┼║nik ┼Ťredniej krajowej?

Na pewno nie jako najbardziej wiarygodn─ů informacj─Ö o realiach rynku pracy i ┼Ťrednich zarobkach w Polsce. Przede wszystkim dlatego, ┼╝e wska┼║nik ten nie uwzgl─Ödnia wynagrodze┼ä wyp┼éacanych przez firmy zatrudniaj─ůce mniej ni┼╝ 9 pracownik├│w. Ponadto do og├│lnej puli wlicza si─Ö tu wynagrodzenia nie tylko szeregowych pracownik├│w, ale te┼╝ kadry kierowniczej i menad┼╝erskiej (kt├│re mog─ů by─ç liczone nawet w milionach z┼éotych rocznie). Nie wlicza si─Ö tu te┼╝ pensji tzw. bud┼╝et├│wki (czyli wszystkich os├│b zatrudnionych w niskop┼éatnym sektorze publicznym).

Dlatego wsp├│┼éczynnik ┼Ťredniej krajowej jest ch─Ötnie wykorzystywany przez polityk├│w oraz r├│┼╝nego rodzaju gremia badawcze i przygotowuj─ůce raporty, chocia┼╝ w rzeczywisto┼Ťci pensja na poziomie przekraczaj─ůcym 6000 z┼é brutto jest w rzeczywisto┼Ťci poza zasi─Ögiem 2/3 Polak├│w.

Przeci─Ötne wynagrodzenie w gospodarce narodowej

Opr├│cz samej ┼Ťredniej krajowej, mo┼╝emy spotka─ç si─Ö z kilkoma innymi wsp├│┼éczynnikami, kt├│re maj─ů za zadanie przedstawi─ç nam, ile teoretycznie zarabiaj─ů Polacy. Jednym z nich jest przeci─Ötne wynagrodzenie w gospodarce narodowej (obliczane przez GUS co 3 miesi─ůce).

Przeciętne wynagrodzenie w gospodarce narodowej w 2021 wyniosło 5662,53 zł brutto tj. 4083,44 zł netto (na rękę).

Jak widzisz, wska┼║nik ten prezentuje si─Ö nieco gorzej, ni┼╝ ┼Ťrednia krajowa i jest troch─Ö bardziej wiarygodny. Ale tylko troch─Ö. Przede wszystkim z uwagi na to, ┼╝e obejmuje wi─Öksz─ů liczb─Ö podmiot├│w (w tym osoby pracuj─ůce w przedsi─Öbiorstwach, zatrudniaj─ůcych do 9 os├│b). Warto zauwa┼╝y─ç tu, ┼╝e zaliczani s─ů tu tylko pracownicy zatrudnieni na podstawie umowy o prace.

Natomiast przeci─Ötne wynagrodzenie w gospodarce krajowej nie uwzgl─Ödnia os├│b pracuj─ůcych w ramach innych um├│w cywilnoprawnych (tj. umowy o dzie┼éo lub umowy zlecenia).

Średnia krajowa w sektorze przedsiębiorstw

To cz─Ö┼Ť─ç sk┼éadowa przeci─Ötnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej. Je┼╝eli kto┼Ť chcia┼éby si─Ö dowiedzie─ç, ile ┼Ťrednio zarabia si─Ö w firmach kt├│re zatrudniaj─ů wi─Öcej ni┼╝ 9 pracownik├│w, to wska┼║nik dla niego.

Przeciętne wynagrodzenie w sektorze przedsiębiorstw w 2021 wyniosło 6220,80 zł brutto tj. 4474,82 zł netto (na rękę).

Warto zauwa┼╝y─ç tu, ┼╝e w przypadku tego wska┼║nika badane s─ů tylko firmy pracuj─ůce w wybranych obszarach m.in. le┼Ťnictwa, rybo┼é├│wstwa, g├│rnictwa, przetw├│rstwa przemys┼éowego, budownictwa, handlu, us┼éug hotelarskich i gastronomicznych, naprawy pojazd├│w, transportu, informacji, komunikacji. – niekt├│re bran┼╝e zosta┼éy wyci─ůgni─Öte z koszyka bada┼ä. A co z wynagrodzeniami w sektorze mikroprzedsi─Öbiorstw? W tym wypadku zarobki s─ů wy┼╝sze od p┼éacy minimalnej tylko o oko┼éo 500 z┼é (obecnie ┼Ťrednie wynagrodzenie w mikroprzedsi─Öbiorstwach wynosi ok. 3500 z┼é brutto).

Jak zarabia─ç ┼Ťredni─ů krajow─ů

Wiele os├│b, gdy spotyka tego typu dane, zastanawia si─Ö, gdzie mo┼╝na zarobi─ç ┼Ťredni─ů krajow─ů. W ko┼äcu ich rzeczywisto┼Ť─ç (oraz rzeczywisto┼Ť─ç ich rodzin i znajomych) wygl─ůda zupe┼énie inaczej. To nic dziwnego. Zgodnie z raportami publikowanymi przez niezale┼╝ne instytucje (np. SpotData, Sedlak & Sedlak) – w sierpniu 2019 roku tylko ok 1/5 populacji w Polsce zarabia┼éo „┼Ťredni─ů krajow─ů”.┬á Nie oznacza to wcale, ┼╝e zarabianie kwoty r├│wnej, a nawet wi─Ökszej ni┼╝ ┼Ťrednia krajowa, jest w naszym kraju niesamowicie trudne.

Poziom zarobk├│w zale┼╝y przede wszystkim od:

  1. bran┼╝y dzia┼éalno┼Ťci,
  2. kwalifikacji zawodowych,
  3. formy prawnej wykonywanej dzia┼éalno┼Ťci.

1. Bran┼╝e w kt├│rych naj┼éatwiej zarobi─ç ┼Ťredni─ů krajow─ů

┼Üredni─ů krajow─ů naj┼éatwiej zarobi─ç w bran┼╝y:

  • IT (mediana zarobk├│w ok. 7000 z┼é),
  • bankowo┼Ťci (mediana zarobk├│w ok. 6800 z┼é),
  • telekomunikacji (mediana zarobk├│w ok. 6075 z┼é),

Mediana zarobk├│w oznacza, ┼╝e po┼éowa pracownik├│w analizowanej bran┼╝y zarabia┼éa wi─Öcej, a po┼éowa mniej ni┼╝ wskazana kwota. Je┼╝eli chcesz szybko zarobi─ç ┼Ťredni─ů krajow─ů, mo┼╝esz te┼╝ zainteresowa─ç si─Ö bran┼╝ami ubezpiecze┼ä, energetyki, przemys┼éu ci─Ö┼╝kiego i lekkiego, budownictwa oraz medi├│w i reklamy. We wszystkich tych przypadkach mamy do czynienia z median─ů zarobk├│w przekraczaj─ůc─ů 5000 z┼é.

W/w sektory od lat zajmuj─ů wysokie miejsca w rankingach najlepiej op┼éacanych stanowisk pracy i ta sytuacja w najbli┼╝szych latach raczej si─Ö nie zmieni. Z kolei s┼éabo wypadaj─ů zarobki w bran┼╝ach takich jak: us┼éugi dla ludno┼Ťci, nauka i szkolnictwo oraz sektor publiczny (tzw. bud┼╝et├│wka). Dotyczy to wszystkich szczebli zatrudnienia – dyrektorzy pracuj─ůcy w bran┼╝y IT lub bankowo┼Ťci zarabiaj─ů ┼Ťrednio dwa, a nawet trzy razy wi─Öcej, ni┼╝ dyrektorzy z bran┼╝y nauki i szkolnictwa.

2. Kwalifikacje zawodowe umo┼╝liwiaj─ůce zarobienie ┼Ťredniej krajowej

Je┼╝eli przeanalizujesz najlepiej p┼éatne bran┼╝e w Polsce, szybko dojdziesz do wniosku, ┼╝e za wysokie zarobki odpowiadaj─ů przede wszystkim kompetencje i wiedza. Dotyczy to w szczeg├│lno┼Ťci rynk├│w IT oraz telekomunikacji.

W wielu przypadkach spotkasz si─Ö te┼╝ ze stwierdzeniami, ┼╝e poziom zarobk├│w uzale┼╝niony jest od wykszta┼écenia. A to ju┼╝ nie do ko┼äca prawda. Owszem – je┼╝eli chcesz szybko zarabia─ç ┼Ťredni─ů krajow─ů (lub wi─Öcej), musisz zdoby─ç odpowiednie wykszta┼écenie, ale r├│wnie wa┼╝ne jest te┼╝ zapotrzebowanie rynkowe na Twoje umiej─Ötno┼Ťci. Zgodnie ze star─ů prawd─ů – Twoje zarobki zale┼╝─ů przede wszystkim od tego, jak trudno Ci─Ö zast─ůpi─ç.

Ju┼╝ niebawem mog─ů si─Ö o tym przekona─ç pracownicy niezwykle modnej w ostatnich latach bran┼╝y IT, kt├│ra r├│wnie┼╝ ma ograniczone mo┼╝liwo┼Ťci przyjmowania nowych pracownik├│w (szczeg├│lnie bior─ůc pod uwag─Ö zbli┼╝aj─ůce si─Ö czasy dekoniunktury). Je┼╝eli chcesz b┼éyskawicznie poprawi─ç sw├│j bud┼╝et, mn├│stwo przydatnych informacji znajdziesz te┼╝ w poradniku jak szybko zarobi─ç pieni─ůdze.

3. Forma prawna umo┼╝liwiaj─ůca zarobienie ┼Ťredniej krajowej

Zwr├│─ç tez uwag─Ö, ┼╝e Tw├│j poziom zarobk├│w zale┼╝y od formy prawnej, w jakiej dostarczasz rynkowi swoje produkty albo us┼éugi. Pierwszym pomys┼éem wi─Ökszo┼Ťci os├│b jest oczywi┼Ťcie praca na etacie. To z jednej strony najwygodniejsze i najbezpieczniejsze wyj┼Ťcie – jednak warto zauwa┼╝y─ç, ┼╝e w Polsce mamy do czynienia z jednym z najbardziej skomplikowanych system├│w podatkowych. Praca na etacie jest wysoko opodatkowana, a zwi─Ökszaj─ůc swoje zarobki musisz liczy─ç si─Ö te┼╝ z rosn─ůcymi podatkami (tzw. opodatkowanie progresywne).

Mo┼╝e si─Ö okaza─ç, ┼╝e du┼╝o wi─Öcej zarobisz na rynku prowadz─ůc w┼éasn─ů dzia┼éalno┼Ť─ç gospodarcz─ů, dzia┼éaj─ůc na zasadach B2B lub w formie freelancingu. Wszystko zale┼╝y od umiej─Ötno┼Ťci i cech, kt├│rymi dysponujesz. Jednak zarabiaj─ůc w ten spos├│b – Twoje dochody nie znajd─ů si─Ö w w/w statystykach. To pierwsza wskaz├│wka, ┼╝e praca w standardowym systemie wcale nie musi by─ç najbardziej op┼éacalna.