Niepokoi Ci─Ö coraz wi─Öksza dro┼╝yzna? Zastanawiasz si─Ö, czy Twoja emerytura wystarczy na pokrycie rosn─ůcych wydatk├│w? Waloryzacja emerytury to co┼Ť, co na pewno Ci─Ö zainteresuje. Renty oraz emerytury s─ů waloryzowane ka┼╝dego roku, aby dostosowa─ç ich warto┼Ť─ç do reali├│w rynkowych. Ostatnia waloryzacja mia┼éa miejsce 11 lutego 2022 roku i wynosi┼éa 7%. Czy to wystarczaj─ůco, aby poradzi─ç sobie ze wzrostem cen i utrzyma─ç dotychczasowy poziom ┼╝ycia? Jaka b─Ödzie waloryzacja 2023? Na jakie dodatkowe ┼Ťwiadczenia mo┼╝e liczy─ç emeryt i rencista? Dowiesz si─Ö z tego artyku┼éu.

Obraz przedstawiaj─ůcy, ile wynosi waloryzacja emerytury.

Waloryzacja emerytury 2022

W roku 2022 mieli┼Ťmy do czynienia z waloryzacj─ů rent i emerytur w wysoko┼Ťci 7%.

Podstaw─ů prawn─ů do waloryzacji rent i emerytur jest Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpiecze┼ä Spo┼éecznych. Z waloryzacj─ů kwoty ┼Ťwiadczenia mamy do czynienia ka┼╝dego roku. Oznacza to, ┼╝e ka┼╝da emerytura i renta z biegiem czasu ulega zwi─Ökszeniu, chocia┼╝ w ostatnich kilkunastu latach wzrost ten by┼é bardzo powolny.

W artykule 88 w/w ustawy czytamy:

Art. 88. Waloryzacja emerytury i renty

1. Emerytury i renty podlegaj─ů corocznie waloryzacji od dnia 1 marca.

2. Waloryzacja polega na pomno┼╝eniu kwoty ┼Ťwiadczenia i podstawy jego wymiaru przez wska┼║nik waloryzacji. W wyniku przeprowadzonej waloryzacji kwota ┼Ťwiadczenia nie mo┼╝e ulec obni┼╝eniu.

3. Waloryzacji podlega kwota ┼Ťwiadczenia i podstawa jego wymiaru w wysoko┼Ťci przys┼éuguj─ůcej ostatniego dnia lutego roku kalendarzowego, w kt├│rym przeprowadza si─Ö waloryzacj─Ö.

4. Waloryzacja obejmuje emerytury i renty przyznane przed terminem waloryzacji.

Dzi─Öki mechanizmowi waloryzacji mamy mo┼╝liwo┼Ť─ç dostosowania wysoko┼Ťci wyp┼éacanych ┼Ťwiadcze┼ä do aktualnych warunk├│w gospodarczych. Pomimo skomplikowanej definicji, w rzeczywisto┼Ťci waloryzacja to nic trudnego i nie wymaga od emeryta i rencisty podejmowania ┼╝adnych dzia┼éa┼ä.

Warto przy tym zaznaczy─ç, ┼╝e w procesie waloryzacji mamy do czynienia z kilkoma niekorzystnymi (z punktu widzenia ┼Ťwiadczeniobiorc├│w) zjawiskami. Podstawowy problem to wyp┼éata zwaloryzowanego ┼Ťwiadczenia dopiero w marcu (wysoko┼Ť─ç emerytury oraz renty za stycze┼ä i luty jest taka sama, jak w roku poprzednim).

Ponadto wysoko┼Ť─ç waloryzacji jest uzale┼╝niona od wsp├│┼éczynnik├│w obliczanych za poprzedni rok kalendarzowy (inflacja, inflacja emerycka oraz ┼Ťrednia krajowa). Oznacza to, ┼╝e w przypadku dynamicznych zmian w gospodarce, z jakimi mamy obecnie do czynienia, wysoko┼Ť─ç rent i emerytur jest podnoszona z du┼╝ym op├│┼║nieniem.

W skr├│cie – ceny w sklepach i rachunki rosn─ů z miesi─ůca na miesi─ůc, a dodatkowej waloryzacji mo┼╝na spodziewa─ç si─Ö dopiero w przysz┼éym roku.

Dlaczego renty i emerytury s─ů waloryzowane

Z uwagi na to mn├│stwo emeryt├│w wyczekiwa┼éo, ┼╝e tegoroczna waloryzacja b─Ödzie wyj─ůtkowa. I rzeczywi┼Ťcie – wzrost rent i emerytur a┼╝ o 7% nie zdarza┼é si─Ö dot─ůd zbyt cz─Östo. Nie oznacza to wcale, ┼╝e og├│lna sytuacja finansowa senior├│w si─Ö poprawia.

Waloryzacja rent i emerytur to w rzeczywisto┼Ťci wyr├│wnanie strat, a nie podwy┼╝ka. Zwr├│─çmy uwag─Ö, ┼╝e podstawowa wysoko┼Ť─ç ┼Ťwiadczenia emerytalnego zale┼╝y przede wszystkim od wysoko┼Ťci sk┼éadek i sta┼╝u pracy emeryta. Najcz─Ö┼Ťciej jest ustalana tylko raz, w momencie przechodzenia na emerytur─Ö. Jednak sytuacja gospodarcza i warto┼Ť─ç pieni─ůdza potrafi─ů szybko si─Ö zmienia─ç.
W ostatnich latach mieli┼Ťmy do czynienia z regularnym wzrostem p┼éacy minimalnej, ┼Ťredniej krajowej oraz innych ┼Ťwiadcze┼ä, kt├│re by┼éy wyp┼éacane z bud┼╝etu pa┼ästwa (m.in. tarcze covidowe dla przedsi─Öbiorc├│w). Szacuje si─Ö, ┼╝e na przestrzeni ostatnich 2 lat na skutek dzia┼éa┼ä rz─ůdu oraz sytuacji mi─Ödzynarodowej na polskim rynku pojawi┼éo si─Ö oko┼éo 30% nowego pieni─ůdza.
Nie trudno si─Ö domy┼Ťli─ç, ┼╝e doprowadzi┼éo to do bezprecedensowej (najwy┼╝szej od 26 lat) inflacji lub, jak kto woli, dro┼╝yzny. Wed┼éug GUS inflacja w lipcu 2022 wynosi┼éa ju┼╝ 15,6%. Nale┼╝y przy tym podkre┼Ťli─ç, ┼╝e ten wska┼║nik obejmuje mn├│stwo towar├│w i d├│br, z kt├│rych na co dzie┼ä nie korzystaj─ů emeryci. Gdyby wzi─ů─ç pod uwag─Ö wy┼é─ůcznie wzrost cen ┼╝ywno┼Ťci, lekarstw i rachunk├│w – inflacja by┼éaby jeszcze wy┼╝sza.
Odpowiedzi─ů na pogorszenie sytuacji maj─ůtkowej emeryt├│w mia┼éa by─ç rekordowa waloryzacja, kt├│ra w 2022 wynios┼éa 7%. To najwy┼╝szy wska┼║nik waloryzacji od kilkunastu lat, chocia┼╝ do┼Ť─ç ┼éatwo zauwa┼╝y─ç, ┼╝e w ┼╝adnym razie nie pokrywa realnego wzrostu cen.

Wysoko┼Ť─ç waloryzacji okre┼Ťla si─Ö m.in. na podstawie przeci─Ötnego wynagrodzenia w gospodarce oraz na podstawie wska┼║nika cen towar├│w i us┼éug. Co istotne – bierze si─Ö pod uwag─Ö dane z poprzedniego roku kalendarzowego. Zatem ┼Ťmia┼éo mo┼╝na uzna─ç, ┼╝e w przysz┼éym roku waloryzacja b─Ödzie jeszcze wy┼╝sza.

Jak otrzyma─ç waloryzacj─Ö renty i emerytury

Waloryzacja renty i emerytury przebiega w sposób automatyczny, na podstawie przepisów ustawy. Zainteresowany nie musi składać żadnego wniosku i samodzielnie ubiegać się o waloryzacje.

Ka┼╝dego roku, po wprowadzeniu zmiany, wszyscy emeryci i renci┼Ťci s─ů informowani przez ZUS o nowej wysoko┼Ťci swojego ┼Ťwiadczenia. Informacja znajduje si─Ö w li┼Ťcie poleconym od ZUS lub na platformie elektronicznej PUE ZUS.

Je┼╝eli jednak jeste┼Ť ciekawy, jak b─Ödzie wygl─ůda─ç Twoja emerytura po waloryzacji, istnieje bardzo prosty spos├│b, aby to obliczy─ç:

poprzednia emerytura brutto x wska┼║nik waloryzacji = nowa emerytura brutto

Wska┼║nik waloryzacji rent i emerytur jest ka┼╝dego roku publikowany m.in. na stronach rz─ůdowych oraz stronach ZUS. Dzi─Öki zastosowaniu powy┼╝szego wzoru, otrzymasz przybli┼╝on─ů informacj─Ö o wysoko┼Ťci Twojego nowego ┼Ťwiadczenia.

Dlaczego tylko przybli┼╝on─ů? Bo opr├│cz powy┼╝szych wska┼║nik├│w, powiniene┼Ť wzi─ů─ç pod uwag─Ö r├│wnie┼╝ kwestie podatkowe (czy Twoja emerytura podlega zwolnieniu z PIT) oraz od kwoty brutto odj─ů─ç 9% sk┼éadk─Ö zdrowotn─ů.

Inne sposoby zwi─Ökszenia warto┼Ťci emerytury

Emeryci, opr├│cz waloryzacji, mog─ů liczy─ç na zwi─Ökszenie warto┼Ťci emerytur dzi─Öki:

  1. zmianom podatkowym,
  2. wykorzystaniu trzynastej emerytury,
  3. wykorzystaniu czternastej emerytury.

1. Zmiany podatkowe a wysoko┼Ť─ç emerytury

Emeryci, podobnie jak niemal ka┼╝da inna grupa spo┼éeczna, znacznie odczuj─ů skutki zmian podatkowych, wprowadzonych w ramach Polskiego ┼üadu. Od pocz─ůtku 2022 roku wszyscy emeryci, kt├│rych emerytura wynosi mniej ni┼╝ 2088 z┼é netto b─Öd─ů ca┼ékowicie zwolnieni z podatku dochodowego – co przek┼éada si─Ö na dodatkowe 187 z┼é miesi─Öcznie.

Osoby pobieraj─ůce ┼Ťwiadczenie powy┼╝ej 2088 z┼é na r─Ök─Ö, zap┼éac─ů podatek dochodowy tylko od „nadwy┼╝ki” – co r├│wnie┼╝ prze┼éo┼╝y si─Ö na wi─Öksz─ů kwot─Ö emerytury, kt├│ra ka┼╝dego miesi─ůca zasila konto seniora.

2. Trzynasta emerytura

Seniorzy szybko przyzwyczaili si─Ö te┼╝ do corocznych bonus├│w, wyp┼éacanych przez pa┼ästwo. Podstawowym z nich jest 13. emerytura, na kt├│r─ů mo┼╝emy liczy─ç pod koniec pierwszego kwarta┼éu.

┼Üwiadczenie w roku 2022 r. wynosi┼éo 1217,98 z┼é na r─Ök─Ö – tyle samo co minimalna emerytura i by┼éo wyp┼éacone w kwietniu. Wyp┼éata trzynastej emerytury zosta┼éa te┼╝ potwierdzona na rok 2023.

3. Czternasta emerytura

Czternasta emerytura to kolejne ┼Ťwiadczenie, kt├│re ma wspom├│c bud┼╝et seniora. W pierwotnych za┼éo┼╝eniach mia┼éa by─ç wyp┼éacona jednokrotnie – pod koniec roku 2021. Jednak ju┼╝ w lutym 2022 roku rz─ůd zadecydowa┼é, ┼╝e 14. emerytura zostanie wyp┼éacona ponownie (na prze┼éomie sierpnia i wrze┼Ťnia 2022 r.).

W tym wypadku zn├│w mo┼╝emy liczy─ç na dodatkowe pieni─ůdze w wysoko┼Ťci minimalnej emerytury. Co istotne – czternastka przys┼éuguje r├│wnie┼╝ rencistom oraz osobom pobieraj─ůcym ┼Ťwiadczenie przedemerytalne, a kwota ┼Ťwiadczenia nie podlega zaj─Öciom komorniczym oraz innym potr─ůceniom na poczet d┼éug├│w. Szczeg├│┼éy znajdziesz w naszym poradniku czternasta emerytura.

Jaka b─Ödzie waloryzacja emerytury 2023

Szalej─ůca inflacja znacznie wp┼éywa na ┼╝ycie wielu grup spo┼éecznych i dotyczy to r├│wnie┼╝ emeryt├│w. Seniorzy wskazuj─ů, ┼╝e waloryzacja z 2022 roku jest przynajmniej o po┼éow─Ö za niska, aby pokry─ç rosn─ůce ceny energii, lek├│w i ┼╝ywno┼Ťci. St─ůd pojawiaj─ů si─Ö najr├│┼╝niejsze pomys┼éy na udzielenie emerytom dodatkowego wsparcia.

Czy b─Ödzie druga waloryzacja emerytury w 2022 roku? To bardzo ma┼éo prawdopodobne. Seniorzy liczyli na drug─ů, jesienn─ů waloryzacje, kt├│ra uwzgl─Ödnia┼éaby wysokie zmiany np. w cenie paliw i w─Ögla, kt├│re pojawi┼éy si─Ö na przestrzeni ostatnich kilku miesi─Öcy. Jednak ju┼╝ w kwietniu Minister Marlena Mal─ůg oficjalnie zaprzeczy┼éa, aby rz─ůd planowa┼é drug─ů waloryzacje emerytur jesieni─ů 2022 roku. Dlatego ┼Ťwiadczeniobiorcy musz─ů uzbroi─ç si─Ö w cierpliwo┼Ť─ç.

Tak czy inaczej – waloryzacja renty i emerytury 2023 r├│wnie┼╝ zapowiada si─Ö rekordowo. Podstawowy pow├│d to oczywi┼Ťcie wysoko┼Ť─ç wska┼║nik├│w – inflacji oraz ┼Ťredniego wynagrodzenia w gospodarce. ┼Ümia┼éo mo┼╝na za┼éo┼╝y─ç, ┼╝e b─Ödzie to wsp├│┼éczynnik w przedziale 10-15%. By─ç mo┼╝e pojawi─ů si─Ö te┼╝ inne dodatkowe ┼Ťwiadczenia dla emeryt├│w. W ko┼äcu rok 2023 jest rokiem wyborczym, dlatego nale┼╝y si─Ö spodziewa─ç, ┼╝e politycy zrobi─ů wszystko, aby przynajmniej do przysz┼éej jesieni ich elektorat nie odczu┼é zbyt mocno skutk├│w narastaj─ůcego kryzysu.

Kt├│re ┼Ťwiadczenia s─ů waloryzowane

Waloryzacja jest niesamowicie korzystna z punktu widzenia ┼Ťwiadczeniobiorc├│w. Chocia┼╝ spos├│b jej naliczania jest skomplikowany i faworyzuje stron─Ö bud┼╝etow─ů – emeryci wci─ů┼╝ mog─ů liczy─ç na regularny wzrost ┼Ťwiadczenia – czego, wbrew pozorom, nie mo┼╝na powiedzie─ç o wielu innych grupach spo┼éecznych. Przez d┼éugie lata mieli┼Ťmy do czynienia np. z zamro┼╝eniem p┼éac w bud┼╝et├│wce.

Coroczny wzrost wysoko┼Ťci ┼Ťwiadczenia nie dotyczy tylko emerytury. Waloryzacji podlegaj─ů r├│wnie┼╝:

Warto zwr├│ci─ç te┼╝ uwag─Ö, ┼╝e wraz z waloryzacj─ů minimalnej emerytury wzrasta wysoko┼Ť─ç ┼Ťwiadcze┼ä, kt├│re s─ů wyp┼éacane na jej podstawie, a wi─Öc trzynastej emerytury, czternastej emerytury lub emerytury matczynej.