Utrata bliskiej osoby to najcz─Ö┼Ťciej bardzo trudne do┼Ťwiadczenie. Zar├│wno pod wzgl─Ödem emocjonalnym, jak i finansowym. Szczeg├│lnie, gdy zmar┼éy by┼é g┼é├│wnym ┼╝ywicielem rodziny, a jego bliscy pozostali bez ┼Ťrodk├│w do ┼╝ycia. Pa┼ästwo stara si─Ö pomaga─ç takim osobom, przyznaj─ůc im ┼Ťwiadczenie pieni─Ö┼╝ne w postaci renty rodzinnej. Kto jest uprawniony do renty rodzinnej? Ile wynosi renta rodzinna? Jak wnioskowa─ç o dodatkowe ┼Ťwiadczenie z ZUS? Dowiesz si─Ö z tego artyku┼éu.

Obraz przedstawiaj─ůcy, jak wygl─ůda renta rodzinna po m─Ö┼╝u.

Jak otrzyma─ç rent─Ö rodzinn─ů po zmar┼éym bliskim

┼Ümier─ç bliskiej osoby potrafi wywr├│ci─ç do g├│ry nogami ┼╝ycie ca┼éej rodziny. Niejednokrotnie zdarza si─Ö, ┼╝e krewni zmar┼éego wpadaj─ů w powa┼╝ne tarapaty finansowe i maj─ů problem z utrzymaniem dotychczasowego poziomu ┼╝ycia.

Renta rodzinna to jeden ze sposob├│w na pomoc osobom znajduj─ůcym si─Ö w trudnej sytuacji materialnej na skutek ┼Ťmierci g┼é├│wnego ┼╝ywiciela rodziny.

Jednak ┼Ťwiadczenie nie przys┼éuguje wszystkim. Podstaw─ů prawn─ů do wyp┼éacania renty rodzinnej jest Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpiecze┼ä Spo┼éecznych.

Zgodnie z postanowieniami ustawy, do renty rodzinnej uprawnione s─ů osoby, kt├│rych zmar┼éy cz┼éonek rodziny mia┼é prawo do emerytury lub renty z tytu┼éu niezdolno┼Ťci do pracy lub by┼é ubezpieczony i spe┼énia┼é warunki niezb─Ödne do przyznania tych ┼Ťwiadcze┼ä.

W praktyce oznacza to, ┼╝e ┼Ťwiadczenie przys┼éugiwa─ç b─Ödzie najcz─Ö┼Ťciej wdowie/wdowcowi lub dzieciom zmar┼éego. Ale nie tylko. Przepisy przewiduj─ů szereg wyj─ůtk├│w i poszerzaj─ů grono os├│b, kt├│re mog─ů ubiega─ç si─Ö o dodatkowe pieni─ůdze. Szczeg├│┼éy znajdziesz poni┼╝ej.

Ile wynosi renta rodzinna

Na wst─Öpie warto te┼╝ okre┼Ťli─ç wysoko┼Ť─ç renty rodzinnej.

Renta rodzinna 2022 wynosi:

  • 95% ┼Ťwiadczenia zmar┼éego – je┼╝eli do renty uprawnione s─ů trzej krewni zmar┼éego,
  • 90% ┼Ťwiadczenia zmar┼éego – je┼╝eli do renty uprawnieni s─ů dwaj krewni zmar┼éego,
  • 85% ┼Ťwiadczenia zmar┼éego – je┼╝eli do renty uprawniony jest tylko jeden krewny.

Za ┼Ťwiadczenia zmar┼éego uznajemy:

  • emerytur─Ö,
  • emerytur─Ö pomostow─ů,
  • rent─Ö z tytu┼éu ca┼ékowitej niezdolno┼Ťci do pracy,
  • nauczycielskie ┼Ťwiadczenie kompensacyjne.

Jak widzisz – renta rodzinna nie posiada jednej, sztywno ustalonej kwoty. Podstaw─ů do wyliczenia jej wysoko┼Ťci jest wysoko┼Ť─ç ┼Ťwiadcze┼ä, do kt├│rych by┼é uprawniony zmar┼éy. Nale┼╝y przy tym podkre┼Ťli─ç, ┼╝e przy ustalaniu kwoty badane s─ů wszystkie ┼Ťwiadczenia emerytalno-rentowe, do kt├│rych by┼é uprawniony zmar┼éy. Wysoko┼Ť─ç renty rodzinnej ustalana jest na podstawie najwy┼╝szego ┼Ťwiadczenia.

Najbliższym zmarłego przysługuje tylko jedna renta rodzinna.

Gdy do renty rodzinnej uprawnione s─ů dwie osoby lub wi─Öcej – kwota renty jest dzielona po r├│wno pomi─Ödzy te osoby.

Jaka jest najni┼╝sza renta rodzinna

┼Üwiadczenie wyp┼éacane w ramach renty rodzinnej mo┼╝e mie─ç najr├│┼╝niejsz─ů wysoko┼Ť─ç. W przypadku zmar┼éych, dysponuj─ůcych solidn─ů emerytur─ů mo┼╝e to by─ç nawet kilka tysi─Öcy z┼éotych miesi─Öcznie.

Ustawodawca jednak jasno okre┼Ťli┼é, ┼╝e renta rodzinna nie mo┼╝e by─ç ni┼╝sza, ni┼╝ wskazana w ustawie kwota.

Najni┼╝sze ┼Ťwiadczenie, kt├│re gwarantuje ZUS w ramach renty rodzinnej, wynosi obecnie 1338,44 z┼é brutto czyli 1217,98 z┼é netto (na r─Ök─Ö).

Kwota najni┼╝szego ┼Ťwiadczenia w ramach renty rodzinnej jest bezpo┼Ťrednio powi─ůzana z kwot─ů najni┼╝szej emerytury.

Świadczenie każdego roku podlega waloryzacji. Oznacza to, że regularnie zwiększa się jego kwota. Szczegóły znajdziesz w artykule waloryzacja emerytury ile wynosi.

Kto mo┼╝e otrzyma─ç rent─Ö rodzinn─ů

W przepisach ustawy znajdziemy szczeg├│┼éowy spis os├│b, kt├│rym przys┼éuguje prawo do ubiegania si─Ö o rent─Ö rodzinn─ů.

Uprawnionych do renty rodzinnej mo┼╝emy podzieli─ç na trzy podstawowe grupy:

  • dzieci zmar┼éego,
  • wdowa lub wdowiec,
  • wdowa lub wdowiec po rozwodzie.

1. Renta rodzinna dla dzieci zmarłego

Podstawowa kategoria os├│b uprawnionych do renty rodzinnej to dzieci zmar┼éego. Ustawa przewiduje mo┼╝liwo┼Ť─ç ubiegania si─Ö o ┼Ťwiadczenie przez dzieci w┼éasne, dzieci drugiego ma┼é┼╝onka, a tak┼╝e dzieci przysposobione.

W przypadku ustalania prawa do renty rodzinnej dla dziecka istotne jest kryterium wieku. Co do zasady renta przys┼éuguje dzieciom do uko┼äczenia 16 roku ┼╝ycia lub 25 roku ┼╝ycia – gdy kontynuuj─ů nauk─Ö w szkole wy┼╝szej. Wyj─ůtkiem od tej regu┼éy jest sytuacja, w kt├│rej dziecko zmar┼éego jest ca┼ékowicie niezdolne do pracy, wtedy rent─Ö przyznaje si─Ö bez wzgl─Ödu na wiek.

Do renty rodzinnej uprawnione s─ů te┼╝ wnuki oraz inne dzieci (np. adoptowane), pozostaj─ůce na utrzymaniu zmar┼éego przez przynajmniej rok przed ┼Ťmierci─ů.

2. Renta rodzinna dla wdowy lub wdowca

Renta rodzinna przys┼éuguje te┼╝ wdowie lub wdowcowi. Warunki uzyskania renty r├│┼╝ni─ů si─Ö w zale┼╝no┼Ťci, czy osoba pozostawa┼éa we wsp├│lno┼Ťci ma┼é┼╝e┼äskiej w dniu ┼Ťmierci zmar┼éego. Je┼╝eli mamy do czynienia z tak─ů sytuacj─ů, renta przys┼éuguje ma┼é┼╝onkowi zmar┼éego gdy w chwili ┼Ťmierci mia┼é uko┼äczone 50 lat lub by┼é niezdolny do pracy.

Wiek nie ma znaczenia, gdy wdowa lub wdowiec wychowuje co najmniej jedno z dzieci lub wnuka po zmar┼éym ma┼é┼╝onku (do uko┼äczenia przez nie 16 roku ┼╝ycia lub 18 roku ┼╝ycia w przypadku kontynuowania nauki). To samo dotyczy wd├│w oraz wdowc├│w sprawuj─ůcych piecz─Ö nad dzieckiem ca┼ékowicie niezdolnym do pracy oraz do samodzielnej egzystencji.

Na rent─Ö rodzinn─ů mog─ů te┼╝ liczy─ç osoby, kt├│re w okresie 5 lat od ┼Ťmierci wsp├│┼éma┼é┼╝onka same utraci┼éy zdolno┼Ť─ç do pracy.

Je┼╝eli wdowa lub wdowiec nie spe┼énia tych warunk├│w, a nie ma ┼╝adnego ┼║r├│d┼éa utrzymania, wci─ů┼╝ mo┼╝e ubiega─ç si─Ö o rent─Ö rodzinn─ů na okres jednego roku od ┼Ťmierci ma┼é┼╝onka lub przez okres szkolenia umo┼╝liwiaj─ůcego uzyskanie kwalifikacji zawodowych (w├│wczas renta przys┼éuguje przez dwa lata).

3. Renta rodzinna dla wdowy lub wdowca po rozwodzie

Dodatkowe ┼Ťwiadczenie pieni─Ö┼╝ne z ZUS przys┼éuguje tez wdowie lub wdowcowi po rozwodzie. Warunkiem uzyskania renty jest tu jednak posiadanie w dniu ┼Ťmierci ma┼é┼╝onka prawa do aliment├│w, kt├│re zosta┼éo ustalone wyrokiem lub ugod─ů s─ůdow─ů. Mn├│stwo przydatnych informacji w tym obszarze znajdziesz w poradniku wysoko┼Ť─ç aliment├│w.

Warunki otrzymania renty rodzinnej

Jak widzisz – nie wszyscy mog─ů z skorzysta─ç z renty rodzinnej po ┼Ťmierci bliskiej osoby. Do otrzymania ┼Ťwiadczenia niezb─Ödne jest spe┼énienie szeregu warunk├│w.

Renta rodzinna przys┼éuguje cz┼éonkowi rodziny zmar┼éego, kt├│ry w chwili ┼Ťmierci:

  • posiada┼é prawo do renty z tytu┼éu niezdolno┼Ťci do pracy albo spe┼énia┼é warunki jej uzyskania,
  • posiada┼éa prawo do emerytury albo spe┼énia┼é warunki jej uzyskania,
  • posiada┼é praw do emerytury pomostowej,
  • posiada┼é prawo do ┼Ťwiadczenia przedemerytalnego,
  • posiada┼é prawo do nauczycielskiego ┼Ťwiadczenia kompensacyjnego.

Szczegóły znajdziesz w art. 67-72 Ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

Dokumenty niezb─Ödne do otrzymania renty rodzinnej

Podstawowym dokumentem podczas ubiegania si─Ö o rent─Ö rodzinn─ů z ZUS jest wniosek ERR-W. Druk mo┼╝esz otrzyma─ç za darmo w ka┼╝dym oddziale ZUS, mo┼╝esz te┼╝ pobra─ç go z internetu. Pami─Ötaj, aby do wniosku do┼é─ůczy─ç posiadane za┼Ťwiadczenia oraz inne dokumenty, kt├│re potwierdzaj─ů okoliczno┼Ťci, na kt├│re powo┼éujesz si─Ö we wniosku.

Do wniosku o rent─Ö rodzinn─ů nale┼╝y do┼é─ůczy─ç m.in:

  • akt urodzenia/zgonu osoby zmar┼éej,
  • akt urodzenia osoby ubiegaj─ůcej si─Ö o┬á rent─Ö,
  • skr├│cony odpis aktu ma┼é┼╝e┼ästwa,
  • za┼Ťwiadczenie o stanie zdrowia (w tym ew. orzeczenie lekarza ZUS o cz─Ö┼Ťciowej lub pe┼énej niezdolno┼Ťci do pracy),
  • za┼Ťwiadczenie o ucz─Öszczaniu do szko┼éy,
  • o┼Ťwiadczenie o swoim stanie maj─ůtkowym (stwierdzaj─ůce np. brak pracy zarobkowej).

Pami─Ötaj, ┼╝e ka┼╝dy wniosek o rent─Ö z ZUS jest traktowany indywidualnie. W ko┼äcu sytuacja osobista wnioskodawc├│w mo┼╝e si─Ö od siebie znacznie r├│┼╝ni─ç. Organ prowadz─ůcy post─Öpowanie, je┼╝eli b─Ödzie to koniecznie, wezwie Ci─Ö do uzupe┼énienia brak├│w w dokumentacji. Termin rozpatrzenia wniosku o rent─Ö rodzinn─ů wynosi obecnie 30 dni.

Jak wygl─ůda wyp┼éata renty rodzinnej

Renta rodzinna przys┼éuguje uprawnionemu ju┼╝ od dnia ┼Ťmierci osoby bliskiej.

Istniej─ů dwa podstawowe sposoby wyp┼éaty ┼Ťwiadczenia – przelew na wskazane konto bankowe oraz przekaz pocztowy.

Osoby przebywaj─ůce za granic─ů maj─ů prawo upowa┼╝ni─ç inn─ů osob─Ö przebywaj─ůc─ů na terenie RP do odbioru renty w ich imieniu lub wskaza─ç polski rachunek bankowy do przelew├│w.

Czy renta rodzinna mo┼╝e by─ç zawieszona albo zmniejszona

Renta rodzinna mo┼╝e zosta─ç zawieszona lub zmniejszona gdy uprawniony otrzymuje dochody z zatrudnienia lub innej dzia┼éalno┼Ťci. Warunkiem jest tu jednak osi─ůgni─Öcie przychodu przekraczaj─ůcego 130% przeci─Ötnego miesi─Öcznego wynagrodzenia (z tego artyku┼éu dowiesz si─Ö dok┼éadnie, ile wynosi ┼Ťrednia krajowa).

Gdy uprawniony przekroczy t─Ö kwot─Ö, renta rodzinna zostaje zawieszona. Gdy jego doch├│d oscyluje w granicy od 70% do 130% przeci─Ötnego wynagrodzenia – mamy do czynienia ze zmniejszeniem renty o przekroczon─ů kwot─Ö w systemie z┼éot├│wka za z┼éot├│wk─Ö.

Czy mo┼╝na zrezygnowa─ç z renty rodzinnej

Jak ju┼╝ wiesz – po ┼Ťmierci zmar┼éego rodzina mo┼╝e liczy─ç tylko na jedn─ů rent─Ö rodzinn─ů. Powoduje to mn├│stwo problem├│w, gdy┼╝ w ka┼╝dej rodzinie panuj─ů nieco inne relacje osobiste i maj─ůtkowe.

Dlatego ustawodawca przewidzia┼é mo┼╝liwo┼Ť─ç wy┼é─ůczenia z kr─Ögu os├│b uprawnionych do renty rodzinnej na w┼éasn─ů pro┼Ťb─Ö. W├│wczas wysoko┼Ť─ç renty rodzinnej zostanie ponownie przeliczona i wyp┼éacona w wy┼╝szej kwocie pozosta┼éym uprawnionym. Co istotne – pro┼Ťb─Ö t─Ö mo┼╝na wycofa─ç w ka┼╝dej chwili poprzez z┼éo┼╝enie nowego wniosku o rent─Ö.

Czy mo┼╝na pobiera─ç rent─Ö rodzinn─ů i pracowa─ç

Tak. Podejmowanie pracy zarobkowej nie wyklucza wnioskodawcy z uzyskania renty. Należy tylko pamiętać o kryterium dochodowym, którego przekroczenie spowoduje zmniejszenie lub całkowite zawieszenie wypłacania renty.

Warto tu podkre┼Ťli─ç, ┼╝e sytuacja zawodowa ka┼╝dej osoby mo┼╝e dynamicznie si─Ö zmieni─ç. Wobec tego mamy tu do czynienia z zawieszeniem ┼Ťwiadczenia, a nie jego utrat─ů. Oznacza to, ┼╝e gdy np. stracisz prac─Ö lub zostaniesz przeniesiony na gorzej p┼éatne stanowisko – mo┼╝esz ubiega─ç si─Ö o przywr├│cenie wyp┼éaty renty rodzinnej.

Gdzie z┼éo┼╝y─ç wniosek o rent─Ö rodzinn─ů

Wniosek o rent─Ö rodzinn─ů mo┼╝esz z┼éo┼╝y─ç w jakiejkolwiek plac├│wce ZUS – osobi┼Ťcie lub za po┼Ťrednictwem poczty. Je┼╝eli sam jeste┼Ť pe┼énoletni i uprawniony do pobierania renty – mo┼╝esz z┼éo┼╝y─ç wniosek we w┼éasnym imieniu. W przypadku os├│b ma┼éoletnich wniosek powinien z┼éo┼╝y─ç ich opiekun prawny lub inna uprawniona osoba.

Zosta┼ée┼Ť wykluczony ze spadku po zmar┼éej osobie? Sprawd┼║, czy przys┼éuguje Ci zachowek.