Na pewno zdarzy艂o Ci si臋 ju偶 spotka膰 zniszczony banknot. By膰 mo偶e by艂o to naderwanie, postrz臋pienie, wytarcie albo uszkodzenie farby. By膰 mo偶e w oczy rzuci艂 si臋 napis na banknocie lub po艣piesznie dokonane naprawy 鈥 np. sklejenie ta艣m膮. Wi臋kszo艣膰 z nas nie zwraca na to uwagi i dalej obraca takim banknotem. Jednak mo偶e si臋 te偶 zdarzy膰 tak, 偶e zniszczenia banknotu b臋d膮 na tyle powa偶ne, 偶e nikt nie zechce go przyj膮膰. Co zrobi膰 w takiej sytuacji?

Obraz przedstawiaj膮cy uszkodzony banknot.

Jak wymieni膰 uszkodzony banknot

C贸偶 鈥 obowi膮zek wymiany zniszczonego banknotu ci膮偶y na jego posiadaczu. Je偶eli nie uda Ci si臋 wykorzysta膰 uszkodzonego banknotu w obiegu (np. zap艂aci膰 nim za zakupy w sklepie) 鈥 jedyn膮 drog膮 do odzyskania pieni臋dzy pozostanie jego wymiana.

Jednak nie jest to jeszcze pow贸d do powa偶nych zmartwie艅.

Akt prawny: Zgodnie z zarz膮dzeniem nr 31/2013 Prezesa Narodowego Banku Polskiego wszystkie banki s膮 zobligowane do wymiany banknotu, je偶eli na jednym kawa艂ku zachowa艂o si臋 co najmniej 45% jego pierwotnej powierzchni i mo偶liwe jest rozpoznanie jego nomina艂u.

Wymiany mo偶esz dokona膰 ca艂kowicie bezp艂atnie w kasie dowolnego banku w Polsce.

B膮d藕 na bie偶膮co: Od 1 pa藕dziernika 2020 roku nie musisz ju偶 udawa膰 si臋 do banku, w celu wymiany uszkodzonego banknotu. Mo偶esz przes艂a膰 uszkodzony banknot oraz wniosek o wymian臋 przesy艂k膮 kuriersk膮 lub pocztow膮 na adres Centrali Narodowego Banku Polskiego przy ul. 艢wi臋tokrzyskiej 11/21 00-919 w Warszawie. W ten spos贸b wymienisz uszkodzone banknoty o warto艣ci do 2000 z艂.

Wniosek o wymian臋 uszkodzonych banknot贸w drog膮 pocztow膮 znajdziesz poni偶ej.

Pobierz wz贸r wniosku o wymian臋 uszkodzonego banknotu (.pdf do druku).

R贸wnowarto艣膰 przekazanych do NBP banknot贸w zostanie przelana na wskazany we wniosku rachunek bankowy.

Wymianie podlegaj膮 banknoty:

  • postrz臋pione
  • naddarte
  • podklejone
  • przerwane
  • nadmiernie zabrudzone
  • zaplamione
  • odbarwione

A tak偶e banknoty uszkodzone w inny spos贸b, w tym r贸wnie偶 wskutek umieszczenia na nich trwa艂ego napisu, rysunku lub innego znaku.

Ile pieni臋dzy otrzymam za wymieniony banknot

Ca艂y szkopu艂 w tym, 偶e nie zawsze uda Ci si臋 odzyska膰 pe艂n膮 warto艣膰 nominaln膮 uszkodzonych banknot贸w.

Zgodnie z zarz膮dzeniem Prezesa Narodowego Banku Polskiego:

  • 100% rekompensaty przys艂uguje za banknoty poprzerywane na cz臋艣ci, sklejone lub niesklejone, je偶eli wszystkie cz臋艣ci pochodz膮 z tego samego banknotu i nie posiadaj膮 ubytk贸w. A tak偶e za banknoty, w kt贸rych zachowa艂o si臋 ponad 75% powierzchni w jednym fragmencie (czyli – za banknot przerwany w jednym miejscu i sklejony ta艣m膮 otrzymasz pe艂n膮 rekompensat臋).
  • 50% rekompensaty przys艂uguje Ci za banknoty, w kt贸rych zachowa艂o si臋 od 45% do 75% pierwotnej powierzchni (czyli 鈥 bank zwr贸ci Ci 50% warto艣ci nomina艂u w sytuacji, w kt贸rej dysponujesz fragmentem mniejszym ni偶 75% banknotu).

W przypadku jakichkolwiek w膮tpliwo艣ci (z Twojej strony lub ze strony banku), co do warto艣ci rekompensaty, kt贸r膮 masz otrzyma膰 za wymieniany banknot. Bank ma obowi膮zek przyj膮膰 go i przekaza膰 do centrali NBP w celu wydania opinii (wtedy pieni膮dze zostan膮 Ci zwr贸cone z op贸藕nieniem).

W trakcie tej procedury bank zobowi膮zuje si臋 do poinformowania Ci臋 o przebiegu post臋powania i w razie zaakceptowania banknotu przez NBP 鈥 przelania odpowiedniej kwoty pieni臋dzy na Twoje konto bankowe (kt贸re wska偶esz w trakcie sk艂adania wniosku). W przypadku odmowy wymiany banknotu 鈥 otrzymasz uzasadnienie na pi艣mie. Natomiast uszkodzony banknot zostanie Ci zwr贸cony.

W przypadku samodzielnego ubiegania si臋 o wymian臋 banknotu (kt贸rego stan budzi w膮tpliwo艣ci) w NBP drog膮 pocztow膮 鈥 ominiesz po艣rednika i zaoszcz臋dzisz czas.

Ile trwa wymiana uszkodzonego banknotu

Wymiana banknotu wi膮偶臋 si臋 z konieczno艣ci膮:

  • z艂o偶enia wniosku o wymian臋 banknotu przez klienta (zawsze)
  • pokwitowania przyj臋cia pieni臋dzy (w wypadku konieczno艣ci przekazania banknotu do analizy w NBP)
  • rozpatrzenia wniosku i wydania decyzji (j/w)

Je偶eli banknot nie wzbudza 偶adnych w膮tpliwo艣ci 鈥 w przypadku wymiany w banku, pieni膮dze powiniene艣 otrzyma膰 od r臋ki. W przypadku wymiany drog膮 pocztow膮 w NBP 鈥 pieni膮dze zostan膮 przelane na Twoje konto bezpo艣rednio po rozpatrzeniu wniosku.

We wniosku musisz poda膰 swoje imi臋 i nazwisko, adres do korespondencji oraz numer telefonu, a tak偶e numer konta bankowego, na kt贸re zostanie przelana zwr贸cona kwota.

Uwaga: Banki nie wymieniaj膮 banknot贸w, kt贸rych autentyczno艣膰 budzi podejrzenia. W tym wypadku bank ma obowi膮zek zawiadomi膰 policj臋 i prokuratur臋. Natomiast osoba, kt贸ra przynios艂a banknot do banku b臋dzie musia艂a wyja艣ni膰, w jaki spos贸b wesz艂a w jego posiadanie.

Czy mo偶na wymieni膰 uszkodzon膮 monet臋

Monety s膮 do艣膰 trwa艂ym 艣rodkiem p艂atniczym. Ich uszkodzenia objawiaj膮 si臋 najcz臋艣ciej w trakcie pr贸by wykorzystania automat贸w, kt贸re przed przyj臋ciem bilonu, analizuj膮 jego stan (np. parkomaty, automaty vendingowe). Na podstawie zarz膮dzenia 31/2013 prezesa NBP – mo偶esz wymieni膰 r贸wnie偶 ten 艣rodek p艂atniczy.

Wymiana uszkodzonych monet odbywa si臋 w kasie dowolnego banku w Polsce.

Wymianie podlegaj膮 monety:

  • uszkodzone mechanicznie
  • wytarte
  • odbarwione
  • skorodowane

A tak偶e takie, na kt贸rych umieszczono napis, rysunek lub inny znak. Do wymiany kwalifikuje si臋 moneta, w kt贸rej zachowa艂 si臋 przynajmniej jej jeden element (czyli rdze艅 lub pier艣cien).

Uwaga: Wymianie nie podlegaj膮 monety, co do kt贸rych zachodzi podejrzenie uszkodzenia przy wykorzystaniu urz膮dze艅 przemys艂owych, stosowanych do deformowania monet poprzez ich pofalowanie, poci臋cie, zdeformowanie kszta艂tu lub zatarcie wizerunku.

Zastanawiasz si臋, jak wygl膮da zarz膮dzenie finansami w innych kulturach? Przeczytaj na czym polega bankowo艣膰 islamska.

Jak wymieni膰 uszkodzone banknoty euro

Podobne zasady wymiany uszkodzonych banknot贸w stosuj膮 wszystkie kraje Unii Europejskiej.

Ca艂y problem w tym, 偶e Narodowy Bank Polski odmawia przyjmowania do wymiany banknot贸w i monet, kt贸rych sam nie wyemitowa艂. Oznacza to, 偶e nie masz co liczy膰 na pomoc tej instytucji w procesie wymiany uszkodzonego banknotu euro. Wymian膮 uszkodzonej waluty obcej nie zajmuj膮 si臋 te偶 komercyjne banki na terenie naszego kraju.

Uszkodzone lub niekompletne banknoty euro co do zasady wymienia si臋 w centralnych bankach krajowych strefy euro. Do wymiany kwalifikuje si臋 banknot, z kt贸rego zachowa艂a si臋 wi臋cej ni偶 po艂owa oryginalnej powierzchni.

Je偶eli cz臋sto bywasz za granic膮 – mo偶esz zleci膰 wymian臋 banknotu w jednym z tych kraj贸w. Wymiana banknotu euro jest bezp艂atna (poza sytuacj膮, w kt贸rej banknoty zosta艂y przypadkowo uszkodzone przez zastosowanie urz膮dze艅 antykradzie偶owych). Pieni膮dze otrzymasz w banku od r臋ki lub z艂o偶ysz odpowiedni wniosek, ze wskazaniem konta do przelewu. Gorzej, gdy w posiadanie uszkodzonego banknotu wszed艂e艣 np. w trakcie wakacji, a jego warto艣膰 nie przekonuje Ci臋 do powt贸rzenia wycieczki 馃檪

Jednak i w tym przypadku nie wszystko stracone!

Mo偶esz spr贸bowa膰 wymieni膰 uszkodzony banknot euro w komercyjnych kantorach. Jednak musisz liczy膰 si臋 z tym, 偶e nie otrzymasz pe艂nej warto艣ci nominalnej banknotu. Ile prowizji za wymian臋 pobierze kantor? Wszystko zale偶y od stopnia uszkodze艅.聽 W przypadku niewielkiej wady (np. naderwany r贸g banknotu) – b臋dzie to z regu艂y od 5% do 10% warto艣ci nominalnej. Pami臋taj tez, 偶e nie istniej膮 偶adne przepisy zobowi膮zuj膮ce kantory do wymiany uszkodzonej obecej waluty. Wymiana zale偶y wy艂膮cznie od tego, czy w艂a艣ciciel kantoru uzna, 偶e mu si臋 to op艂aca. Wobec tego najch臋tniej wymieniane s膮 mocniejsze waluty – dolar ameryka艅ski, euro lub funt brytyjski.

Robisz porz膮dek w swoich finansach? Sprawd藕 te偶, jak zamkn膮膰 niepotrzebne konto w banku.